Ustawy regulujące działalność instytucji pożyczkowych

Spis treści:
Primary Item (H2)

Ustawa o kredycie konsumenckim, ustawa Prawo bankowe oraz Kodeks cywilny i Kodeks karny to źródła informacji na temat regulacji prawnych normujących działalność sektora pożyczkowego w Polsce. W tym artykule omawiamy główne założenia polskiego prawodawstwa w kontekście branży pożyczek pozabankowych – analizując fundamentalne postanowienia wspomnianych ustaw.

Zasady funkcjonowania firm pożyczkowych na polskim rynku określone są w stosownych ustawach, w tym także w kodeksach – cywilnym i karnym. Można tam znaleźć wszelkie informacje dotyczące m. in. wymagań, które należy spełnić zakładając tego rodzaju instytucję, reguły związane z pożyczaniem pieniędzy oraz kary za ich nieprzestrzeganie. Jakie akty prawa mają największy wpływ na charakter rynku pożyczkowego?

Ustawa o kredycie konsumenckim - kluczowa regulacja dla sektora pożyczkowego

Pożyczka, również ta szybka, dostępna przez internet, jest rodzajem kredytu konsumenckiego. Dlatego też wiele przepisów i regulacji dotyczących pożyczania stosunkowo niewielkich kwot znajdziemy w ustawie o kredycie konsumenckim, która zakreśla ramy działania sektora. Ustawa [1] precyzuje:

  • zasady i tryb zawierania umów,
  • obowiązki – zarówno kredytodawcy, jak i pośrednika, dotyczące informacji, których należy udzielić kredytobiorcy przed podpisaniem umowy,
  • zobowiązania kredytobiorcy w związku z zawartą umową,
  • zasady odstąpienia od umowy,
  • skutki ewentualnych uchybień.

Ponadto w ustawie znajdziemy metody naliczania części kosztów oraz ograniczenia, co do maksymalnej wysokości odsetek. Jednak temat odsetek poruszony został również w innym akcie prawa.

Kodeks cywilny a pożyczki pozabankowe

Podstawowe zasady, co do sposobu naliczania odsetek od pożyczanych kwot, dookreśla Kodeks cywilny [2]. Znajdziemy w nim również informacje dotyczące odsetek za opóźnienie. W obu przypadkach Kodeks cywilny precyzuje ich maksymalną wysokość – w kontekście ogłaszanej corocznie stopy referencyjnej NBP: jest to suma stopy referencyjnej (podawana w punktach procentowych) oraz stałego parametru uwzględnionego w Kodeksie cywilnym (również w punktach procentowych). Wartość ta podawana jest w skali roku.

Prawo bankowe a działalność firm pożyczkowych

Ramy współpracy pomiędzy instytucjami należącymi do sektora pożyczek pozabankowych, jak również bankami, opisane zostały w ustawie Prawo bankowe [3]. Umożliwia ona wspomnianym podmiotom wymianę informacji – również tych objętych tajemnicą bankową. Wspólnie tworzą one bazy danych swoich klientów, co w efekcie usprawnia proces weryfikacji klienta oraz oceny jego zdolności kredytowej.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że dzięki współdzielonym bazom, opóźnienia ze spłatą pożyczki zaciągniętej w instytucji pożyczkowej będą wpływały na naszą ocenę, gdy staramy się o kredyt w banku. Działa to oczywiście w dwie strony.

Odpowiedzialność instytucji pożyczkowych na gruncie kodeksu karnego

Wprowadzenie w 2020 roku tzw. Tarczy 3.0, czyli ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 [4] spowodowało zaostrzenie kar za żądanie wygórowanych odsetek i kosztów pozaodsetkowych. Zgodnie z Kodeksem karnym, za roszczenia dwukrotnie przekraczające maksymalne wysokości opłat tego rodzaju, grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Wcześniej podobnych zapisów nie uwzględniono w Kodeksie – art. 304 dotyczył wyłącznie wykorzystywania trudnego położenia strony i nakładania na nią obowiązku niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym. [5] Wspomniany paragraf wciąż figuruje w Kodeksie, jednak uzupełniono go wymienionymi wyżej zapisami.

Niestabilność otoczenia prawnego rynku pożyczkowego

Ustawy dotyczące funkcjonowania rynku pożyczkowego w Polsce są regularnie modyfikowane. Sejm co jakiś czas uchwala ich kolejne nowelizacje, a dokumenty zmieniające istniejące już ustawy umownie nazywane są ustawą antylichwiarską. Nie jest to jednak odrębny akt prawny, a zbiór zmian regulujących rynek.

Liczne modyfikacje przepisów prawa wpływają negatywnie na bieżącą działalność firm pożyczkowych, a pośrednio - utrudniają konsumentom dostęp do finansowania. Chwiejność podstaw prawnych, na których opiera się funkcjonowanie branży pożyczkowej, odstrasza również potencjalnych inwestorów instytucjonalnych. W skali globalnej jasno widać, że państwa kładące nacisk na innowacyjność starają się zapewnić legislacyjną stabilność i przewidywalność. Przygotowują w ten sposób grunt pod rozwój przedsięwzięć z sektora technologii finansowych.

Instytucje pożyczkowe i ustawodawcy powinny wypracować wspólnie takie rozwiązania, które jednocześnie skutecznie zabezpieczą interesy konsumentów oraz stworzą warunki do harmonijnego rozwoju sektora consumer finance. Sektor bankowy jest z definicji nieinkluzywny: działalność pozabankowych instytucji finansowych ma duże znaczenie w zapewnianiu dostępu do finansowania osobom wykluczonym, zmagającym się z zadłużeniem. Ta społecznie istotna funkcja firm pożyczkowych powinna znaleźć odzwierciedlenie w przepisach prawa, regulujących ich działalność.

Źródła:

[1] Ustawa o kredycie konsumenckim

[2] Ustawa Kodeks cywilny

[3] Ustawa Prawo bankowe

[4] Ustawa o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

[5] Ustawa Kodeks karny

Laura Dobrowolska
Autor:
Laura Dobrowolska
data publikacji:
07/10/2021

podziel się ze znajomymi

guest
0 Odpowiedzi
Inline Feedbacks
Wyświetl wszystkie komentarze
Midas24 © Wszelkie prawa zastrzeżone.
2022