Dziedziczenie długów a prawo i testament. Czy przyjmując majątek przejmujemy zobowiązania?

Spis treści:
Primary Item (H2)

W tym artykule poruszamy kwestię przyjęcia spadku. Przybliżamy czytelnikom definicję dziedziczenia i omawiamy jego typy. Sprawdzamy, komu zagraża dziedziczenie długów oraz podpowiadamy, jak uniknąć ich przejęcia poprzez odrzucenie spadku. Analizujemy, jak podpisana przez małżonków rozdzielność majątkowa bądź intercyza wpływa na kwestie spadkowe.

Wielu osobom dziedziczenie kojarzy się z nabyciem w spadku majątku po śmierci członka rodziny. Takie skojarzenie jest poprawne, ale tylko w połowie, ponieważ wraz ze spadkiem akceptujemy przejęcie zobowiązań finansowych zmarłego. Już na samym początku rozważań na ten temat warto upewnić się, że poprawnie rozumiemy samo pojęcie dziedziczenia.

Definicja dziedziczenia

W kwestii zrozumienia problemu dziedziczenia długów, z pomocą przychodzi Kodeks cywilny, a dokładniej jego czwarta księga poświęcona spadkom. Zgodnie z art. 922 § 1, poświęconym elementom i zakresowi spadku:

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

Kodeks cywilny

Kluczowe jest tu sformułowanie „prawa i obowiązki”, które jasno informuje, że po zmarłym krewny faktycznie przejmuje majątek, ale także przyjmuje zobowiązanie do spłacenia jego długów.

Ponadto, jak głosi § 3 wspomnianego powyżej artykułu, opłaty związane z pogrzebem – zgodnym z przyjętymi w danej społeczności zwyczajami – podobnie jak koszty postępowania spadkowego i spłata zachowku, także są po stronie spadkobiercy.

Kto dziedziczy po zmarłym?

Odpowiedź na to pytanie warto rozpocząć od rozróżnienia typów dziedziczenia – może się ono odbyć na mocy testamentu zmarłego lub na mocy ustawy.

Gdy podstawą do otrzymania spadku jest testament, wówczas prawa i obowiązki zmarłego przejmuje osoba bądź osoby wyznaczone przez niego w dokumencie.

Gdy zmarły nie pozostawił po sobie testamentu, dochodzi do dziedziczenia ustawowego.

Na czym ono polega? Spadkobiercy dzieleni są na grupy, których członkowie charakteryzują się określonym stopniem pokrewieństwa. Największe prawdopodobieństwo otrzymania spadku mają krewni z grupy pierwszej; w przypadku, gdy takich krewnych nie ma, w grę wchodzą dalsze rodzinne kręgi. Oczywiście w danym kręgu spadek może przypadać kilku osobom, wówczas jest on dzielony w oparciu o obowiązujące przepisy.

Przykładowo, gdy umiera mężczyzna – mąż i ojciec dwójki dzieci, spadek dzielony jest po równo pomiędzy jego żonę i dzieci. Taki podział należy do najprostszych, jednak przepisy związane z dziedziczeniem nie zawsze są tak oczywiste.

Dziedziczenie długów – czy odrzucenie spadku jest skutecznym sposobem ochrony?

Osoba, która została powołana do spadku, czyli otrzymała informację o możliwości dziedziczenia, może na to zareagować na kilka sposobów:

  • przyjąć spadek wprost – wówczas dziedziczy zarówno majątek, jak i długi zmarłego,
  • przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza – w takiej sytuacji spadkobierca będzie odpowiadał za długi spadkodawcy wyłącznie do wartości odziedziczonego majątku,
  • odrzucić spadek – w ten sposób zrezygnuje z majątku i zdejmie z siebie obowiązek spłaty długów zmarłego,
  • nie składać żadnego oświadczenia – brak reakcji powoduje, że po upływie 6 miesięcy od otrzymania informacji o powołaniu do spadku, dana osoba automatycznie przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

W jaki sposób odrzucić spadek? Obecnie można to zrobić na dwa sposoby – składając oświadczenie przed sądem rejonowym bądź przed notariuszem. Należy to zrobić w ciągu maksymalnie 6 miesięcy od momentu, w którym otrzymaliśmy informację o powołaniu do spadku.

W przypadku, gdy osoba rezygnująca ze spadku ma dzieci, one także powinny go odrzucić, ponieważ miejsce rodzica na liście spadkobierców zajmują właśnie jego córki i synowie. Dzieci pełnoletnie mogą oczywiście przeprowadzić taki proces samodzielnie, ale w przypadku małoletnich w ich imieniu stosowne oświadczenie składa rodzic – po uzyskaniu zgody sądu.

Kwestia odrzucenia spadku w sytuacji, gdy powołanie do niego nastąpiło w formie testamentu, wygląda nieco inaczej. Jeśli dany spadkobierca zdecyduje się zrezygnować ze spadku, jego miejsce w kolejności dziedziczenia może zająć osoba wymieniona w testamencie jako pewnego rodzaju zastępstwo. Jeśli jednak taka osoba nie pojawia się w tekście dokumentu, dziedziczenie odbywa się na zasadzie ustawowej.

Długi spadkowe a zachowek

W sytuacji, gdy na mocy testamentu, najbliższy krewny został pozbawiony spadku, ma on prawo wystąpić do faktycznego spadkobiercy o zachowek. Jest to uprawnienie, z którego mogą skorzystać krewni, którym przypadłaby część spadku, gdyby dziedziczenie odbyło się w trybie ustawowym. Wysokość zachowku to najczęściej połowa wartości spadku, który przypadłby spadkobiercy w przypadku dziedziczenia ustawowego.

Co jednak w sytuacji, gdy na masę spadkową składa się nie tylko majątek, ale także długi? Mogłoby się wydawać, że występując o część spadku bierzemy na siebie również część zobowiązań, ale polskie prawo nie przewiduje tego rodzaju rozwiązania. Jednak wysokość zadłużenia będzie miała znaczący wpływ na wysokość zachowku, o jaki krewny ma prawo wystąpić. Zgodnie z prawem spadkowym, krewny może się starać o zachowek od wartości aktywów pomniejszonych o pasywa – czyli liczony od wartości majątku pomniejszonej o wysokość obciążeń.

Długi spadkowe a rozdzielność majątkowa bądź intercyza

Podpisana przez małżonków intercyza lub rozdzielność majątkowa to umowy, które obowiązują wyłącznie za życia obu stron. Po śmierci jednej z nich tracą swoją moc – nie ma zatem możliwości, by intercyza czy rozdzielność chroniły współmałżonków przed odziedziczeniem długów. Podlegają oni takim samym prawom (i obowiązkom), jak pozostali dziedziczący krewni. Jeśli nie chcą spłacać długów zmarłego małżonka – powinni odrzucić spadek.

Podsumowanie

Zgodnie z polskim prawem spadkobierca przejmuje zarówno prawa, jak i obowiązki spadkodawcy. Przed podjęciem decyzji o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, należy zatem dokładnie sprawdzić, jaki scenariusz będzie dla nas najkorzystniejszy. Wybierając konkretną ścieżkę postępowania, warto pamiętać o obowiązkach, jakie w wyniku odrzucenia możliwości dziedziczenia przechodzą na dzieci, by w natłoku formalności przypadkiem nie zrzucić na nie odpowiedzialności za nietrafione decyzje zmarłych krewnych. Najmłodsi, zamiast ponosić konsekwencje wyborów swoich bliskich, niech lepiej uczą się na ich błędach.

Laura Dobrowolska
Autor:
Laura Dobrowolska
data publikacji:
27/10/2021

podziel się ze znajomymi

guest
0 Odpowiedzi
Inline Feedbacks
Wyświetl wszystkie komentarze
Midas24 © Wszelkie prawa zastrzeżone.
2022